Білім берудегі цифрландыру жағдайында болашақ химия мұғалімдерін даярлаудың әдістемелік моделі

Аңдатпа

Мақалада жаһандық цифрлық трансформация жағдайында жоғары педагогикалық білім беруді жаңғырту мәселесі қарастырылады. Заманауи мектептің оқу үдерісіне цифрлық технологияларды тиімді кіріктіруге қабілетті жаратылыстану ғылымдары пәндері мұғалімдерін даярлау тәсілдерін жаңарту қажеттілігіне назар аударылады. Зерттеудің өзектілігі «қос тапшылықпен» айқындалады: бір жағынан, білім алушылардың танымдық және оқу қалауларының өзгеруі, екінші жағынан, қолда бар цифрлық инфрақұрылымның әдістемелік тұрғыдан жеткіліксіз пайдаланылуы. Зерттеудің мақсаты — кәсіби-цифрлық құзыреттіліктерді қалыптастыруға бағдарланған болашақ химия мұғалімдерін даярлаудың әдістемелік моделін теориялық негіздеу, әзірлеу және сынақтан өткізу. Зерттеу методологиясы құзыреттілік тәсілге және педагогикалық эксперимент әдістеріне негізделген; жұмыс аралас (mixed-methods) дизайн аясында орындалып, анықтаушы, қалыптастырушы және бақылаушы кезеңдерді қамтыды. Мақсаттық, мазмұндық, процессуалдық-технологиялық және бағалау-нәтижелік блоктардан тұратын модель әзірленді; ол ACD/ChemSketch, PhET және Labster бағдарламаларын қолдана отырып, виртуалды пре-лабингі бар «аударылған сынып» (flipped classroom) технологиясы бойынша «Химияны оқытудағы цифрлық технологиялар» арнайы курсы (5 кредит) арқылы іске асырылады. Эксперименттік апробация нәтижелері (n = 60; ЭТ — 30, БТ — 30) гибридті оқыту формаларының тиімділігін растады: эксперименттік топта орташа балл 62,4-тен 81,5-ке, бақылау тобында 63,1-ден 68,2-ге дейін өсті; эксперименттік топта кәсіби-цифрлық құзыреттіліктердің статистикалық маңызды өсімі тіркелді (t = 7,59; p < 0,01; d = 1,96), ең жоғары өсім әрекеттік критерий бойынша байқалды (+24%). Практикалық маңыздылығы ұсынылған арнайы курс пен виртуалды зертханалық жұмыстар банкін жоғары педагогикалық білім беру жүйесінде ауқымдау мүмкіндігінде.