Эмоцияларды басқару және академиялық өзіндік тиімділік: эмоцияларды реттеу стратегияларының студенттер академиялық үлгеріміне ықпалы
DOI:
https://doi.org/10.47344/cz07r830Кілт сөздер:
жоғары сынып оқушылары, емтихан эмоциялары, когнитивті қайта бағалау, экспрессивті басу, академиялық өзіндік тиімділікАңдатпа
Бұл зерттеуде жоғары сынып оқушыларының емтихан эмоциялары, эмоцияларды реттеу стратегиялары (когнитивті қайта бағалау және экспрессивті басу) және академиялық өзіндік тиімділік арасындағы байланысты зерттеу үшін көлденең корреляциялық дизайн қолданылды, мақсаты – университетке түсу емтиханына дайындық кезінде психологиялық кеңес беруді қамтамасыз ету.Зерттеу сұрақтары: (1) Жоғары сынып оқушыларында емтихан эмоцияларының, когнитивті қайта бағалаудың, экспрессивті басудың және академиялық өзіндік тиімділіктің деңгейлері қандай? (2) Бұл айнымалылар академиялық өзіндік тиімділікпен қалай байланысады? Зерттеу болжамдары: (1) когнитивті қайта бағалау академиялық өзіндік тиімділікпен оң корреляцияланады; (2) экспрессивті басу академиялық өзіндік тиімділікпен оң корреляцияланады, бірақ әлсізірек байланыспен; (3) емтихан эмоциялары академиялық өзіндік тиімділікпен маңызды корреляцияланбайды; (4) когнитивті қайта бағалау академиялық өзіндік тиімділіктің ең күшті корреляты болады.Әдістер: Қытайдағы ірі мектептердің бірінде кездейсоқ таңдалған бес сыныптан 139 жоғары сынып оқушысы арасында сауалнама жүргізілді. Деректер сипаттамалық статистика, корреляциялық талдау және регрессиялық талдау арқылы талданды. Шкалалар үшін Кронбах α коэффициенттері: емтихан эмоциялары үшін 0,81, когнитивті қайта бағалау үшін 0,84, экспрессивті басу үшін 0,79 және академиялық өзіндік тиімділік үшін 0,86 құрады.Нәтижелер көрсеткендей: (1) Оқушылар ең жоғары ұпайды когнитивті қайта бағалаудан (M=3,39), содан кейін академиялық өзіндік тиімділіктен (M=3,33), экспрессивті басудан (M=2,95) және емтихан эмоцияларынан (M=2,78) алды; (2) Когнитивті қайта бағалау академиялық өзіндік тиімділікпен маңызды күшті оң корреляция көрсетті (r=0,76, p<0,01), ал экспрессивті басу орташа оң корреляция көрсетті (r=0,38, p<0,01). Емтихан эмоциялары мен академиялық өзіндік тиімділік арасындағы корреляция маңызды емес болды (r=-0,07, p>0,05); (3) Регрессиялық талдау когнитивті қайта бағалаудың академиялық өзіндік тиімділікке күшті статистикалық болжамдық әсері бар екенін көрсетті (β=0,68, p<0,001), ал экспрессивті басудың орташа болжамдық әсері бар (β=0,21, p<0,01). Керісінше, емтихан эмоцияларының болжамдық әсері маңызды емес болды (β=-0,06, p>0,05).Қорытынды: Эмоцияларды реттеу стратегиялары академиялық өзіндік тиімділікпен эмоционалдық тәжірибенің өзіне қарағанда күштірек байланысты, ал когнитивті қайта бағалау негізгі байланысты фактор ретінде шығады. Сондықтан мектептегі психологиялық кеңес беру оқушылардың когнитивті қайта бағалау қабілеттерін дамытуға басымдық беруі керек.